

Alzheimer hastalığının ilerlemesini yavaşlatmaya yönelik araştırmalarda önemli bir gelişme yaşandı. ABD merkezli biyoteknoloji şirketi Biogen tarafından geliştirilen deneysel diranersen tedavisi, hastaların hafıza ve düşünme becerilerindeki kaybı azaltmada dikkat çekici sonuçlar verdi. İngiliz The Telegraph gazetesinin haberine göre, Boston'da düzenlenen Alzheimer Hastalığı Klinik Araştırmalar Konferansı'nda (CTAD) açıklanan bulgular, yeni tedavinin hastalığın ilerleyişini yavaşlatma potansiyeline işaret ediyor.
Yaklaşık iki yıllık takipte düşük doz tedavi alan hastaların bilişsel gerilemesi, karşılaştırma grubuna göre yüzde 54 daha düşük gerçekleşti.
416 HASTANIN KATILDIĞI ARAŞTIRMADA DİKKAT ÇEKİCİ SONUÇ
CELIA adı verilen uluslararası ikinci faz klinik araştırmaya, Alzheimer nedeniyle hafif bilişsel bozukluk veya hafif demans yaşayan 416 kişi katıldı. Araştırmada ilacın üç farklı doz uygulaması, plasebo verilen grupla karşılaştırıldı.
En güçlü sonuçlar, her 24 haftada bir 60 miligram diranersen uygulanan 60 kişilik düşük doz grubunda elde edildi.
Hastaların 96 haftalık takip sonuçlarına göre, hafıza ve düşünme becerilerini ölçen ADAS-Cog13 testinde zihinsel gerileme yüzde 54 daha yavaş gerçekleşti.
Hastaların günlük yaşam aktivitelerini de değerlendiren daha kapsamlı CDR-SB ölçeğinde ise gerilemenin yüzde 38 oranında yavaşladığı görüldü.
İlk 76 haftalık kontrollü araştırmanın ardından çalışmanın uzatma aşamasına geçildi. İki yıllık sonuçlar, başlangıçtan itibaren diranersen alan hastalar ile başlangıçta plasebo grubunda bulunup daha sonra hiç ilaç almayan veya tek doz alan katılımcıların karşılaştırılmasına dayanıyor.
YILDA İKİ KEZ UYGULANIYOR
Diranersen tedavisinin dikkat çeken özelliklerinden biri uygulama sıklığı oldu. İlaç, yılda yaklaşık iki kez bel bölgesinden yapılan lomber ponksiyon işlemiyle beyin-omurilik sıvısına veriliyor.
Tedavinin geliştirilmesinde görev alan Cleveland Clinic uzmanı Prof. Jeffrey Cummings, altı ayda bir uygulanan düşük doz tedavinin önemine dikkat çekti.
Araştırmacılar, seyrek uygulama gerektiren bu yöntemin ileride hastaların tedavi süreçlerini kolaylaştırabileceğini değerlendiriyor.

ALZHEIMER'A NEDEN OLAN TAU PROTEİNİNİ HEDEFLİYOR
Yeni tedavi, mevcut Alzheimer ilaçlarından farklı bir biyolojik mekanizmayı hedefliyor. Alzheimer hastalığında beyinde amiloid plakları ve tau adı verilen proteinlerin oluşturduğu yumaklar, sinir hücrelerinin işlevini bozarak hastalığın ilerlemesine katkıda bulunuyor.
Diranersen, gen susturma teknolojisi olarak bilinen antisens oligonükleotid yönteminden yararlanıyor.
İlaç, beyin hücrelerine tau proteini üretme talimatı taşıyan RNA moleküllerini hedef alarak söz konusu proteinin üretimini azaltmayı amaçlıyor.
Araştırmanın 18 aylık kontrollü aşamasında gerçekleştirilen beyin görüntülemeleri, hastalarda yalnızca yeni tau birikiminin yavaşlamadığını, mevcut tau birikiminde de azalma yaşandığını gösterdi.
"ALZHEIMER PATOLOJİSİNİ TERSİNE ÇEVİRDİK"
Araştırmanın yazarlarından Prof. Jeffrey Cummings, konferansta elde edilen sonuçları değerlendirirken beyindeki tau yumaklarının azaltılmasının önemine vurgu yaptı. Cummings, "Alzheimer patolojisini tersine çevirdik. Tau yumaklarını ortadan kaldırdık" ifadelerini kullandı.
Harvard Tıp Fakültesi Nöroloji Profesörü Reisa Sperling de beyin taramalarındaki sonuçları heyecan verici olarak nitelendirdi.
Sperling, görüntüleme verilerinin yalnızca tau birikimindeki artışın yavaşlamasına değil, hastaların başlangıçta sahip oldukları tau miktarının da azalmasına işaret ettiğini belirtti.
Özellikle hafızayla ilişkili beyin bölgelerinde düşüş gözlendiğini söyleyen Sperling, yıllardır mevcut olduğu düşünülen tau birikimlerinin azaltılmasının önemine dikkat çekti.
MEVCUT İLAÇLARDAN DAHA ETKİLİ OLABİLİR Mİ?
Araştırmanın sonuçları, daha önce geliştirilen Alzheimer ilaçlarıyla karşılaştırıldığında da dikkat çekiyor. Amiloid proteinini hedefleyen lecanemab adlı ilacın klinik araştırmalarda hastalığın ilerlemesini yüzde 27, donanemabın ise farklı bir değerlendirme üzerinden yüzde 35 oranında yavaşlattığı açıklanmıştı.
Diranersenin hafıza ve düşünme testindeki yüzde 54'lük sonucu, yeni tedavinin potansiyeline ilişkin beklentileri artırdı.
Ancak araştırmaların farklı hasta grupları ve ölçüm yöntemleriyle gerçekleştirilmesi nedeniyle bu yüzdeler doğrudan karşılaştırılamıyor.
Bilim insanları, gelecekte amiloid ve tau proteinlerini birlikte hedefleyen tedavi kombinasyonlarının Alzheimer hastalığının ilerlemesini yavaşlatmada daha etkili olabileceğini değerlendiriyor.
ARAŞTIRMANIN İLK HEDEFİ KARŞILANAMAMIŞTI
Olumlu sonuçlara rağmen çalışmanın önemli bir sınırlılığı bulunuyor. Araştırmanın başlangıçtaki temel amacı, ilaç dozunun artırılmasıyla tedavi etkisinin de artıp artmadığını belirlemekti. Ancak çalışmada bu hedef karşılanamadı.
Beklenenin aksine en güçlü klinik fayda, en yüksek dozda değil, en düşük doz olan 60 miligramlık uygulamada görüldü.
Bu sonuç, düşük dozun etkinlik ve güvenlik açısından daha uygun bir seçenek olabileceği ihtimalini gündeme getirdi.
Araştırmacılar, bulguların doğrulanabilmesi için daha geniş katılımlı üçüncü faz klinik araştırmaların yapılması gerektiğini vurguluyor.
YAN ETKİLERİ NELER?
Araştırma süresince diranersen tedavisinin genel olarak iyi tolere edildiği bildirildi. Gözlenen yan etkiler arasında belden yapılan enjeksiyonla ilişkili ağrı, baş ağrısı ve bazı hastalarda bilinç bulanıklığı yer aldı.
Bilinç bulanıklığının özellikle daha yüksek doz alan gruplarda daha sık görüldüğü belirtildi.
Tedavinin uzun vadeli güvenliği ve elde edilen yararların ne kadar süre korunabileceği ise devam eden takip çalışmalarıyla araştırılacak.
İNGİLTERE'DE HASTALAR YENİ ARAŞTIRMAYA KATILMAK İSTİYOR
The Telegraph'a konuşan University College London Profesörü Cath Mummery, yeni klinik araştırmaya katılmak isteyen hastaların şimdiden kendileriyle iletişime geçtiğini söyledi. İngiltere'de üçüncü faz araştırmalar için hasta alımının 2027 yılının ilkbaharında başlaması bekleniyor.
İlacın geliştirilmesinde Ionis Pharmaceuticals ile birlikte çalışan Biogen, yeni araştırmanın tasarımı konusunda düzenleyici kurumlarla görüşmeler yürütüyor.
Alzheimer's Research UK Araştırma ve Ortaklıklar Direktörü Susan Kohlhaas da elde edilen sonuçların Alzheimer tedavisinde yeni bir döneme işaret edebileceğini belirtti.
KAYNAK: KARAR
Sayfa başına git






