Türkiye'de sosyal güvenlik sisteminin 2023 yılındaki EYT düzenlemesi ile tarihi bir kırılma yaşadığını belirten Erdursun, yeni büyük emeklilik dalgalarından söz etti.
ÖZGÜR ERDURSUN'UN YAZISI ŞÖYLE:
Kademeli bekleyenler için sistem yeşil ışık vermeye başladı mı?
Türkiye’de sosyal güvenlik sistemi, 2023 yılında yürürlüğe giren EYT düzenlemesiyle birlikte tarihinin en büyük kırılmalarından birini yaşadı.
SGK verilerine göre bir yıl içinde 2 milyonu aşkın kişiye yaşlılık aylığı bağlanması, yalnızca bir sosyal politika değişikliği değil, aynı zamanda sistemin dengelerini doğrudan etkileyen büyük bir dönüşümdü. Ancak bugün gelinen noktada asıl konuşulması gereken mesele, bu büyük dalganın ardından ortaya çıkan yeni tablodur.
İki temel yol
EYT düzenlemesi kamuoyunda çoğu zaman “herkes emekli oldu” algısı yarattı. Oysa gerçek bundan oldukça farklı. Sistemin içinde hâlâ önemli bir kesim emeklilik hakkını beklemeye devam ediyor. Özellikle prim gün sayısını tamamlayamayan EYT’liler, önümüzdeki yıllarda emeklilik başvurularının tamamen bitmeyeceğini, aksine daha düşük tempoda devam edeceğini gösteriyor.
Bu grup için iki temel yol bulunuyor. Ya ilk işe giriş tarihine göre değişen 5000 ile 5975 gün arasındaki prim şartını tamamlayacaklar ya da kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş ve 3600 gün üzerinden emekliliği bekleyecekler. Bu da önümüzdeki birkaç yıl boyunca “gecikmeli emeklilik dalgasının” süreceği anlamına geliyor.
Öte yandan 9 Eylül 1999 sonrası sigortalı olanlar için tablo çok daha farklı. Bu kesimde emeklilik şartları belirgin biçimde ağırlaşmış durumda. SSK’lılar için 7000 gün, Bağ- Kur ve Emekli Sandığı kapsamında olanlar için ise 9000 gün prim şartı aranıyor. Yaş şartı ise kadınlarda 58, erkeklerde 60 olarak devam ediyor. Bu yapı, yeni kuşaklar için emekliliğin daha geç ve daha uzun bir çalışma süresiyle mümkün olacağını açıkça ortaya koyuyor. Tam da bu noktada önemli bir kırılma başlıyor. 2023’te yaşanan olağanüstü artışın ardından emeklilik başvurularında hızlı bir düşüş sürecine girilmesi kaçınılmaz görünüyor. İlk etapta yüz binler seviyesinde devam eden başvuruların, birkaç yıl içinde çok daha aşağı seviyelere gerilemesi muhtemel. Hatta bazı projeksiyonlara göre bu sayıların 200 binlerden 50 binlere, oradan da 10 binler seviyesine kadar düşmesi şaşırtıcı olmayacaktır.
YAZININ TAMAMINI OKUMAK İÇİN TIKLAYINIZ
Sayfa başına git
